Satellieten zijn de onzichtbare infrastructuur van een moderne krijgsmacht: ze vertellen waar je bent, laten je over grote afstand praten, kijken mee over de horizon en waarschuwen als er een raket wordt gelanceerd.
In de praktijkEen GPS-geleide bom, een radioverbinding met een eenheid achter een bergrug, het weerbericht voor een vliegmissie en de waarschuwing voor een ballistische raket hebben allemaal één ding gemeen: ze komen (deels) uit de ruimte. Valt die laag weg, dan merkt elke eenheid het tegelijk.
De ruimte is voor krijgsmachten geen exotisch onderwerp meer maar een randvoorwaarde. Satellieten leveren vijf diensten waar operaties op leunen:
| Dienst | Wat het levert | Voorbeeld |
|---|---|---|
| PNT — positie, navigatie, tijd | Waar ben ik, waar ga ik heen, hoe laat is het precies | GPS, Galileo, GLONASS, BeiDou |
| SATCOM — satellietcommunicatie | Verbindingen voorbij de horizon, ook naar schepen en vliegtuigen | Militaire en commerciële netwerken (zie 3.2) |
| ISR — inlichtingen, bewaking, verkenning | Beelden, radarbeelden en onderschepte signalen | Optische satellieten, SAR, SIGINT |
| Raketwaarschuwing | Vroege detectie van ballistische lanceringen | Infraroodsatellieten in GEO en HEO |
| Weer & ruimteweer | Wolken, wind, zonnestormen die radio en GPS verstoren | Meteorologische satellieten |
Omdat alles van die laag afhangt, is de ruimte ook een doelwit. Wie de satellieten van een tegenstander blind, doof of onbereikbaar maakt, raakt al zijn domeinen tegelijk. Daarom erkende de NAVO de ruimte in december 2019 als operationeel domein, naast land, zee, lucht en cyber (zie hoofdstuk 4).
Space is geen ondersteunend extraatje meer: het is een domein waarin wordt gestreden. Dezelfde satelliet die jou helpt, is voor de tegenstander een doelwit — en omgekeerd.